نویسنده: سودابه قدیری

از افسردگی فصلی چه می دانید؟

از افسردگی فصلی چه می دانید؟ | با تغییر فصول، تغییرات زیادی در اطراف ما به وجود می آید. مثلا با آمدن پاییز روزها کوتاه تر می شوند و گیاهان و بعضی از حیوانات خودشان را برای خواب زمستانی آماده می کنند. علاوه بر این تغییرات، خل و خوی بسیاری از ما نیز دچار اختلال می شود، که به اصطلاح به آن افسردگی فصلی یا اختلال عاطفی فصلی می گویند.

اختلال عاطفی فصلی با نام اختصاری SAD ، به اختلالی گفته می شود که در بعضی از افراد با تغییر فصل به وجود می آید. این اختلال را اولین بار نورمن روزنتهال با کمک همکارانش در موسسه ملی بهداشت روان آمریکا تعریف کرد. با تغییر فصل برخی از افراد دچار تغییر جدی در شرایط روحی خود می شوند.

زیاد خوابیدن، پایین آمدن سطح انرژی و احساس افسردگی از مواردی است که در این نوع اختلال ممکن است آن را احساس کنید. این نشانه های معمولا با تغییر فصل از بین می رود و به شکل پایدار در فرد ثابت نمی ماند. به همین دلیل به آن افسردگی فصلی گفته می شود. اما افسردگی فصلی دقیقا چیست؟ چطور بدانید که افسردگی فصلی دارید؟ چرا به این اختلال دچار می شوید؟ چطور می شود با افسردگی فصلی مقابله کرد؟

افسردگی فصلی دقیقا چیست؟

اختلال عاطفی فصلی (SAD) نوعی افسردگی است که هر ساله با تغییر فصل و معمولا در زمستان رخ می دهد. افسردگی فصلی بر خلق و خو ، خواب ، اشتها و سطح انرژی تاثیر گذار است و حتی ممکن می تواند از روابط فردی گرفته تا روابط اجتماعی نیز اثر گذار باشد.

زمانی که به افسردگی فصلی دچار می شوید، احساسی مثل بی ارزشی، عدم تمایل به انجام کار و غیره را در محل کار ، مدرسه و در کل زندگی خود احساس کنید. جالب است بدانید که این حالات در تابستان علاوه بر احساس ناامیدی و غم با استرس و عدم علاقه به دوستان یا فعالیت هایی که معمولا دوست دارید، همراه است.

اختلال افسردگی فصلی در فصل تابستان بسیار کمتر دیده می شود، و بیشتر در پاییز یا زمستان با کوتاه شدن روزها خودش را نشان می دهد و تا روزهای روشن بهار یا اوایل تابستان باقی می ماند. افسردگی فصلی به ویژه زنان و جوانان را بیشتر تحت تاثیر قرار می دهد.

چطور بدانید که افسردگی فصلی دارید؟

کاهش نور و گرما در زمستان باعث می شود بسیاری از افراد احساس خستگی بیشتری داشته باشند، و البته جای نگرانی نیست. اما اگر علائم شما هر سال تقریبا در یک زمان مشخص خودش را نشان می دهد، به احتمال زیاد افسردگی فصلی است و می تواند بر کیفیت زندگی شما تاثیر داشته باشد.
با این حال، زیاد جای نگرانی نیست با تغییر فصل بهبود پیدا خواهید کرد. به طور کلی اگر موارد زیر، با تغییر فصل در شما پیدا می شود، به احتمال زیاد به افسردگی فصلی دچار شده اید:

• احساس می کنید که همیشه خوابتان می آید ، یا اینکه در خوابیدن مشکل دارید.
• خیلی خسته اید و انجام کارهای روزمره برایتان سخت است.
• اشتهای شما تغییر کرده است ، به ویژه بیشتر به خوردن غذاهای شیرین و نشاسته ای تمایل پیدا کرده اید.
• احساس ناراحتی و گناهکار بودن می کنید.
• احساس ناامیدی می کنید.
• به شدت تحریک پذیر شده اید.
• از معاشرت با افراد یا فعالیت هایی که قبلا لذت می بردید، اجتناب می کنید.
• احساس تنش و استرس می کنید.

درست مثل افسردگی ، شدت علائم افسردگی فصلی نیز از فردی به فرد دیگر متفاوت است. شدت این علائم اغلب به مسائل ژنتیکی و موقعیت جغرافیایی بستگی دارد. برای بسیاری ، این علائم معمولا از ابتدای پاییز به شکل خفیف شروع می شوند و در تاریک ترین روزهای زمستان به تدریج بدتر می شوند. سپس ، تا بهار یا اوایل تابستان ، علائم برطرف می شوند و دوباره احساس عادی و سالم بودن می کنید.

برای تشخیص بالینی اختلال عاطفی فصلی ، باید علائم این نوع افسردگی را به مدت دو یا چند سال متوالی تجربه کرده باشید. صرف نظر از زمان یا ماندگاری علائم ، اگر احساس افسردگی شدید شود و زندگی شما را تحت تاثیر قرار دهد ، حتما باید به دنبال درمان آن باشید.

چرا به افسردگی فصلی دچار می شوید؟

دانشمندان هنوز دلایل دقیق و قطعی برای افسردگی فصلی پیدا نکرده اند، اما بعضی از آنها معتقدند که دلیل آن ریشه در هورمون ها دارد. بعضی از هورمون ‌ها در زمان ‌های مشخص و مشابهی در هر سال، بر مغز تاثیر می گذارند. به اعتقاد دانشمندان اختلال خلقی فصلی، به احتمال زیاد به دلیل همین تغییرات هورمونی است.

یک نظریه هم وجود دارد. بعضی از محققین معتقدند، با کاهش نور خورشید در فصل پاییز و زمستان مغز سروتونین کمتری تولید می کند؛ سروتونین ماده ‌ای شیمیایی است که حالات و احساسات انسان را کنترل و تنظیم می ‌کند. زمانی که سلول‌ های عصبی مغز که وظیفه ی تنظیم حالات انسان را دارند، به درستی کار نکنند، احساس افسردگی به همراه نشانه ی خستگی و اضافه وزن از انسان ظاهر می شود.

افسردگی فصلی معمولا از دوران جوانی شروع می‌ شود و شیوع آن در زنان نسبت به مردان بیشتر است. بعضی از افرادی که دچار افسردگی فصلی می شوند ، نشانه ‌های کم و نه چندان شدیدی مثل زودرنجی را تجربه می کنند. در حالی که بعضی دیگر از افراد نشانه‌ های شدید تری را تجربه می کنند ، به طوری که در روابط و کارشان اختلال ایجاد می شود.

از آنجایی که نبود نور کافی در طول زمستان با اختلال خلقی فصلی مرتبط است، این اختلال در کشورهایی که در طول سال، نور خورشید شدید تر می تابد، کمتر دیده می شود. همانطور که اشاره شد، علت اصلی افسردگی فصلی ناشناخته است، با این حال عوامل زیر را می توان جز عوامل اصلی ابتلا به این اختلال دانست:

• تغییر ساعت بیولوژیکی بدن. کاهش میزان نور خورشید در پاییز و زمستان ممکن است باعث شروع افسردگی فصلی شود. این کاهش نور خورشید ساعت داخلی بدن را مختل کرده و منجر به احساس افسردگی شود.
• تغییر سطح سروتونین. افت سطح سروتونین ، ماده شیمیایی مغز (انتقال دهنده عصبی) که بر خلق و خوی تاثیر می گذارد ، در این اختلال نقش دارد. کاهش نور خورشید باعث افت سروتونین شده و ممکن است باعث افسردگی شود.
• تغییر سطح ملاتونین. تغییر فصل می تواند تعادل سطح ملاتونین بدن را که در الگوی خواب و خلق و خو نقش دارد ، مختل کند.

چه عواملی امکان ابتلا به افسردگی فصلی را افزایش می دهد؟

اختلال عاطفی فصلی در زنان بیشتر از مردان است، و در جوانان بیشتر از بزرگسالان رخ می دهد. عواملی که ممکن است خطر ابتلا به اختلال عاطفی فصلی را افزایش دهند عبارتند از:

سابقه خانوادگی. این احتمال وجود دارد، که افراد مبتلا به این اختلال خویشاوندی با افسردگی فصلی یا سایر انواع افسردگی داشته باشند.
داشتن افسردگی یا اختلال دو قطبی. در صورت داشتن یکی از این موارد ، علائم افسردگی ممکن است به صورت فصلی بدتر شود.
زندگی کردن دور از خط استوا. به نظر می رسد اختلال عاطفی فصلی بیشتر در بین افرادی که در شمال یا جنوب خط استوا زندگی می کنند شایع است. دلیل این موضوع شاید به کاهش نور خورشید در زمستان و روزهای طولانی تر در ماه های تابستان مربوط باشد.
چطور می شود با افسردگی فصلی مقابله کرد؟
درمان های اختلال عاطفی فصلی به ویژه برای فصول سرد سال، شامل نور درمانی ، دارو ، تجویز هوای یونیزه ، درمان شناختی رفتاری و مکمل دقیق هورمون ملاتونین است.

نور درمانی

تغییرات مربوط طول مدت روشنایی روز، بر ترشح ملاتونین اثر داشته و در نتیجه بر ایجاد افسردگی فصلی تاثیر می گذارد. این نشان می دهد که نور درمانی ممکن است یک درمان موثر برای مقابله با این اختلال باشد. در نور درمانی از یک جعبه لامپ استفاده می شود، که نور بسیار بیشتری نسبت به یک لامپ رشته ای معمولی ساطع می کند.

نور سفید روشن ، نور آبی یا نور سبز (در واقع فیروزه ای یا سبز آبی) ، از جمله نورهایی هستند که با هر کدام با یک طول مشخص برای درمان این اختلال استفاده می شوند. بیمار در فاصله ای معین ، معمولا 30-60 سانتی متر ، بین نیم تا یک ساعت مقابل جعبه با چشمان باز می نشیند اما به منبع نور خیره نمی شود.

این نوع درمان معمولا برای افراد خوشایند نیست و به همین دلیل مطالعات نشان می دهد که بیشتر کسانی که از نوع درمان استفاده می کنند، آن را قطع کرده و ادامه نمی دهند.

نور درمانی با قرار گرفتن در معرض نور خورشید ، یا با گذراندن وقت بیشتر در خارج و یا استفاده از هلیواستات کنترل شده توسط کامپیوتر برای تاباندن نور خورشید به پنجره های خانه یا محل کار نیز انجام شود. اگرچه نور درمانی اصلی ترین درمان برای اختلال عاطفی فصلی است ، اما به دلیل تهدید سرطان پوست ، باید از نور مستقیم خورشید به مدت طولانی یا نورهای مصنوعی که محدوده فرابنفش را مسدود نمی کنند ، جلوگیری شود.

دارو درمانی

تاثیر داروهای ضد افسردگی مهارکننده جذب مجدد سروتونین در درمان افسردگی فصلی اثبات شده است. طبق آزمایشات انجام شده، استفاده هم زمان از نور درمانی و داروهای ضد افسردگی تا 70 درصد در درمان افسردگی فصلی موثر هستند.

 

جمع بندی

افسردگی فصلی یکی از اختلالاتی است که بسیاری از افراد آن را با تغییر فصل تجربه می کنند. شدت علائم این بیماری در افراد مختلف متفاوت است، و با توجه به عوامل تاثیر گذار بر خلق و خود، هر فرد ممکن است افسردگی فصلی را به شکل خفیف یا ضعیف تجربه کند.

علت این اختلال خلقی هنوز به درستی شناخته شده نیست، اما ثابت شده، عواملی مثل ژنتیک و کم یا زیاد شدن نور در به وجود آمدن افسردگی فصلی تاثیر دارند. درمانی های مختلفی برای این اختلال وجود دارد که مهمترین آنها نور درمانی و استفاده از داروهای ضد افسردگی است.

هر آنچه که باید درباره بیماری آلزایمر بدانید

هر آنچه که باید درباره بیماری آلزایمر بدانید | بیماری آلزایمر نوعی زوال عقل است. اصطلاحات “زوال عقل” و “آلزایمر” گاهی به جای هم استفاده می شوند. با این حال این دو با هم یکی نیستند. بیماری آلزایمر در واقع نوعی زوال عقل است.

زوال عقل اصطلاح وسیع تری برای بیماری هایی است که علائم مربوط به از دست دادن حافظه مانند فراموشی و گیجی را دارند. دمانس شامل شرایط خاص تری مانند بیماری آلزایمر ، پارکینسون ، آسیب مغزی آسیب دیده و موارد دیگر است که می تواند باعث بروز این علائم شود.

طبق گفته انجمن آلزایمر ، بیماری آلزایمر 60 تا 80 درصد موارد زوال عقل را تشکیل می دهد. بیماری آلزایمر بیشتر افراد مبتلا ، پس از 65 سالگی تشخیص داده می شود. اگر آلزایمر قبل از این سن تشخیص داده شود ، به طور کلی به عنوان بیماری آلزایمر زودرس شناخته می شود. هیچ درمانی برای آلزایمر وجود ندارد ، اما روش های درمانی وجود دارد که می تواند پیشرفت بیماری آلزایمر را کندتر کند.

بیماری آلزایمر دقیقا چیست؟

اگرچه بسیاری از افراد اسم بیماری آلزایمر را شنیده اند ، اما برخی از آنها دقیقا نمی دانند که آلزایمر چیست. بیماری آلزایمر یک بیماری مزمن است، که علائم آن به تدریج بروز می کند و مغز را تخریب می کند ، به این معنی که مغز آهسته آهسته کوچک می شود.

هیچ درمانی برای آلزایمر وجود ندارد اما بعضی از درمان ها به روند پیشرفت بیماری آلزایمر کمک کرده و کیفیت زندگی بیمار را بهتر می کنند. این احتمال وجود دارد که هر کسی به بیماری آلزایمر مبتلا شود اما افراد خاصی در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به این بیماری هستند.

آلزایمر و زوال عقل یکی نیستند ، بلکه بیماری آلزایمر نوعی زوال عقل است. برای بیماران مبتلا به آلزایمر هیچ نتیجه قابل انتظار خاصی وجود ندارد. برخی از افراد مدت طولانی با علائم خفیف این بیماری زندگی می کنند ، در حالی که در عده ای دیگر علائم این بیماری به سرعت پیشرفت می کند.

بیماری آلزایمر متداول ترین نوع زوال عقل است. علائم اصلی این بیماری با از دست دادن حافظه ، به خصوص حافظه موقت در دوران پیری شروع می شود. این علائم کم کم با از دست دادن قدرت تشخیص زمان ، افسردگی ، از دست دادن قدرت تکلم ، گوشه ‌گیری ادامه پیدا کرده و در نهایت با مرگ در اثر ناراحتی ‌های تنفسی تمام می شود.

مرگ بر اثر بیماری آلزایمر پس از پنج تا ده سال از شروع علائم این بیماری اتفاق میفتد. با این حال گفته می شود که شروع بیماری، در واقع حدود بیست سال قبل از شروع بروز علائم آغاز می شود. این بیماری با از دست رفتن برخی مناطق مغز و به اصطلاح نکروزه شدن سلول ‌های مغز در مناطق مختلف سیستم عصبی و ایجاد ساختارهای پروتئینی کروی شکلی به نام پلاک‌ های پیری در خارج نورون‌ های برخی مناطق مغز و سایر تغییراتی که در مغز به وجود می آید، اتفاق میفتد.

بیماری آلزایمر را یک روان پزشک آلمانی به نام آلویز آلزایمر در سال ۱۹۰۶ میلادی معرفی کرد. این بیماری معمولا بالای ۶۵ سال بروز می کند، با این حال، آلزایمر زودرس نیز وجود دارد که در سنین کمتر از 65 سال اتفاق میفتد. پیش ‌بینی می‌ شود که در سال ۲۰۵۰ میلادی از هر ۸۵ نفر یک نفر به بیماری آلزایمر مبتلا باشند.

 

چه عواملی باعث بیماری آلزایمر می شود؟

متخصصان حتی یک مورد مشخص را به عنوان علت بیماری آلزایمر مشخص نکرده اند، اما عوامل مختلفی را شناسایی کرده اند که در افراد مبتلا به این بیماری دیده شده است. برخی از این علائم عبارتند از:

• سن. بیشتر افرادی که به بیماری آلزایمر مبتلا می شوند ، 65 سال به بالا دارند.
• سابقه خانوادگی. اگر یکی از اعضای خانواده شما به این بیماری مبتلا شده است ، به احتمال زیاد شما هم به آن مبتلا خواهید شد.
• ژنتیک. ابتلا به بیماری آلزایمر می تواند ارثی باشد.

به این نکته توجه داشته باشید که داشتن یک یا چند مورد از این عوامل، لزوما به معنای ابتلا به بیماری آلزایمر نیست. تشخیص دقیق بیماری آلزایمر به عهده پزشک متخصص آن است و فقط با داشتن چندین علامت، نباید تصور کنید که آلزایمر گرفته اید.

چه ارتباطی بین بیماری آلزایمر و ژنتیک وجود دارد؟

همانطور که در بالا اشاره شد، هیچ علت مشخصی برای ابتلا به بیماری آلزایمر وجود ندارد ، اما این احتمال وجود دارد که ژنتیک نقشی ویژه ای در ابتلا به این بیماری داشته باشد. به خصوص یک ژن، با نام آپولیپوپروتئین E (APOE) مورد توجه محققان است. بررسی بیماران نشان داده است که این ژن با شروع علائم آلزایمر در بزرگسالان مسن ارتباط دارد.

پزشکان وجود این ژن در بدن یک فرد را با انجام آزمایش خون مخصوص برای این کار تشخیص می دهند. وجود این ژن لزوما به معنی ابتلا به این بیماری نیست، اما نشان دهنده افزایش خطر ابتلا به آن است. بنابراین ، باید این موضوع را در نظر داشته باشید که حتی اگر کسی این ژن را داشته باشد ، ممکن است به آلزایمر مبتلا نشود.

عکس این امر نیز صادق است؛ کسی ممکن است به آلزایمر مبتلا شود که اصلا این ژن را ندارد. واقعیت این است که هیچ راهی وجود ندارد که بتوان با اطمینان گفت که آیا فردی به آلزایمر مبتلا می شود یا خیر. ژن های دیگر نیز می توانند خطر ابتلا به آلزایمر و آلزایمر زودرس را افزایش دهند.

بیماری آلزایمر چه علائمی دارد؟

همه افراد هر از گاهی فراموشی را تجربه می کنند. اما افراد مبتلا به بیماری آلزایمر برخی از رفتارها و علائم دائمی را نشان می دهند که با گذشت زمان بدتر هم می شود. هر یک از این علائم با توجه به مرحله بیماری تغییر می کند. این موارد می تواند شامل این علائم باشد:

• از دست دادن حافظه که بر فعالیت های روزمره تأثیر می گذارد
• مشکل در انجام کارهای آشنا مانند استفاده از اجاق گاز
• مشکل در حل مسئله
• مشکل در گفتار یا نوشتن
• اختلال در تشخیص زمان و مکان
• کاهش بهداشت شخصی
• تغییر روحیه و شخصیت
• کناره گیری از دوستان ، خانواده و جامعه

آیا ابتلا به آلزایمر مراحل مختلفی دارد؟

آلزایمر از آن دسته بیماری هایی است که مرحله به مرحله پیشرفت می کند ، به این معنی که علائم با گذشت زمان به تدریج بدتر می شوند. آلزایمر به هفت مرحله تقسیم می شود که در زیر توضیح داده شده است.

مرحله 1. در این مرحله هیچ علامتی وجود ندارد.
مرحله 2. اولین علائم مانند فراموشی ظاهر می شود.
مرحله 3. اختلالات جسمی و روانی خفیف مثل کاهش حافظه و تمرکز ظاهر می شود. این موارد شاید فقط توسط افراد بسیار نزدیک به فرد بیمار قابل مشاهده باشد.
مرحله 4. آلزایمر اغلب در این مرحله تشخیص داده می شود ، اما هنوز هم خفیف به حساب می آید. از دست دادن حافظه و عدم توانایی در انجام کارهای روزمره در این مرحله کاملا مشهود است.
مرحله 5. علائم متوسط تا شدید در این مرحله پیدا می شود و فرد بیمار به کمک و مراقبت نیاز پیدا می کند.
مرحله 6. در این مرحله ، یک فرد مبتلا به آلزایمر ممکن است در انجام کارهای روزمره ، مثل غذا خوردن و پوشیدن لباس ، به کمک نیاز داشته باشد.
مرحله 7. این مرحله شدیدترین و آخرین مرحله آلزایمر است. ممکن است گفتار و حالت های صورت از بین برود.

برای تشخیص آلزایمر از چه آزمایش هایی استفاده می شود؟

هیچ آزمایش قطعی برای تشخیص بیماری آلزایمر وجود ندارد. با این حال ، پزشکان آزمایش های مختلفی را برای تشخیص این بیماری انجام می دهند. این آزمایش ها می تواند شامل آزمایش های ذهنی ، جسمی ، عصبی و تصویربرداری باشد.
پزشکان معمولا با آزمایش وضعیت ذهنی شروع می کنند. این نوع آزمایش ها معمولا شامل بررسی وضعیت حافظه کوتاه مدت ، بلند مدت و تشخیص جهات نسبت به مکان و زمان است. به عنوان مثال ، ممکن است از فرد این سوالات پرسیده شود:

• امروز چه روزی است؟
• چه کسی رئیس جمهور است؟
• لیست کوتاهی از کلمات بنویسید

بعد از این سوالات احتمالا یک معاینه بدنی هم انجام می دهند. به عنوان مثال ، فشار خون ، ضربان قلب و دمای بدن را اندازه گیری می کنند. در بعضی موارد ، ممکن است آزمایش ادرار یا خون را برای فرد بنویسند. این احتمال هم وجود دارد که یک معاینه عصبی برای تشخیص اثر مثلا یک عفونت یا سکته مغزی نیز انجام شود. در طول این آزمایش ها ، عکس العمل ، توانایی عضلات و گفتار را بررسی می کنند.

علاوه براین موارد، احتمال تصویر برداری از مغز نیز وجود دارد. این نوع تصویر برداری ها شامل ام آر آی، سی تی اسکن ، اسکن PET و غیره است. آزمایشات دیگری که پزشک ممکن است انجام دهد شامل آزمایش خون برای بررسی ژن هایی است که ممکن است نشان دهد یک فرد در معرض خطر بیماری آلزایمر قرار دارد.

چه دارویی برای آلزایمر استفاده می شود؟

هیچ درمانی برای بیماری آلزایمر شناخته نشده است. با این حال ، پزشکان از داروها و سایر روش های درمانی را برای کاهش علائم این بیماری و به تاخیر انداختن پیشرفت بیماری تا حد ممکن ، استفاده می کنند. برای آلزایمر زودرس یا خفیف ، پزشکان از داروهایی مثل دونپزیل (Aricept) یا ریواستیگمین (Exelon) استفاده می کنند.

این داروها به بالا نگه داشتن سطح استیل کولین در مغز کمک می کنند، که نوعی انتقال دهنده عصبی است و به حافظه کمک می کند. برای درمان آلزایمر متوسط تا شدید ، پزشکان معمولا از داروهای دونپزیل (Aricept) یا ممانتین (Namenda) استفاده می کنند.

ممانتین به جلوگیری از تثیر گلوتامات اضافی کمک می کند. گلوتامات یک ماده شیمیایی مغزی است که در بیماری آلزایمر با مقادیر بیشتری آزاد می شود و به سلول های مغزی آسیب می رساند. علاوه بر این، این احتمال وجود دارد که پزشک برای کمک به درمان علائم مربوط به آلزایمر داروهای ضد افسردگی ، داروهای ضد اضطراب یا داروهای ضد روان پریشی را توصیه کند.

جمع بندی

بیماری آلزایمر از آن دسته بیماری هایی است که امکان ابتلا به آن در بسیاری از افراد وجود دارد. علائم این بیماری هنوز به درستی مشخص نیست و داروی قطعی برای درمان آن هنوز کشف نشد است. در صورت تشخیص این بیماری در مراحل اولیه، این امکان وجود دارد که روند پیشرفت آن به تاخیر بیفتد.

محققان برای جلوگیری و یا کاهش خطر ابتلا به بیماری آلزایمر، تغییر سبک زندگی و جایگزین کردن عادات کلی زندگی سالم را به عنوان روش های جلوگیری از این بیماری پیشنهاد می کنند. ترک سیگار ، انجام ورزش منظم ، رژیم غذایی گیاهی ، مصرف خوراکی های حاوی آنتی اکسیدان و داشتن یک زندگی اجتماعی فعال، از جمله توصیه هایی پزشکان برای جلوگیری از ابتلا به بیماری آلزایمر است.

هر آنچه باید درباره کبد چرب بدانید

هر آنچه باید درباره کبد چرب بدانید | کبد زمانی چرب می شود که چربی اضافه در کبد جمع شده باشد. وجود مقدار کمی چربی در کبد طبیعی است، اما زمانی که مقدار آن بیش از حد شود به یک مشکل برای سلامتی تبدیل خواهد شد. کبد دومین اندام بزرگ بدن است. این اندام مواد مغذی انواع خوراکی ها و نوشیدنی هایی را که می خورید فرآوری کرده و مواد مضر خون را فیلتر می کند. چربی زیاد در کبد باعث التهاب آن شده و به کبد آسیب می رساند و حتی باعث زخم شدن این اندام می شود. در موارد شدید ، این زخم ممکن است که به نارسایی کبدی منجر شود.

کبد چرب چه علائمی دارد؟

در بسیاری از موارد ، کبد چرب علائم قابل توجهی ندارد. اما ممکن است احساس خستگی کنید یا در سمت راست بالای شکم خود احساس ناراحتی یا درد داشته باشید. برخی از افراد مبتلا به بیماری کبد چرب دچار عوارضی مثل اسکار کبدی می شوند. اسکار کبد به عنوان فیبروز کبد شناخته می شود و اسم فیبروز شدید کبدی سیروز است. سیروز می تواند علائمی مثل موارد زیر داشته باشد:

• کاهش اشتها
• کاهش وزن
• ضعف
• خستگی
• خون دماغ شدن
• خارش پوست
• زردی پوست و چشم
• درد شکم
• تورم شکم
• تورم پاها
• گیجی

چرا کبد چرب می شود؟

کبد چرب زمانی به وجود می آید که بدن چربی زیادی تولید کند یا به اندازه کافی چربی را نسوزاند. چربی اضافی در سلولهای کبدی ذخیره شده و در آنجا جمع می شود و در نهایت باعث چرب شدن  خواهد شد. علت تجمع چربی به دلایل مختلفی به وجود می آید. برای مثال ، مصرف زیاد نوشیدنی های الکلی می تواند باعث بیماری کبد چرب الکلی شود. این اولین مرحله از بیماری کبدی مربوط به الکل است. در افرادی که الکل نمی نوشند ، علت چرب شدن کبد کمتر مشخص است. یک یا چند عامل زیر ممکن است در چرب شدن کبد نقش داشته باشند:

• چاقی
• قند خون بالا
• مقاومت به انسولین
• مقدار بالای چربی ، به ویژه تری گلیسیرید

و علل کمتر شایع در این بیماری عبارتند از:

• بارداری
  کاهش سریع وزن
• برخی از انواع عفونت ها ، مانند هپاتیت C
• عوارض جانبی برخی از داروها
• قرار گرفتن در معرض سموم خاص
• عوامل ژنتیکی

چطور تشخیص دهید که کبد چرب شده است؟

برای تشخیص کبد چرب بعد از مراجعه به پزشک یک معاینه فیزیکی انجام می شود و یک یا چند آزمایش نیز از شما گرفته می شود. اگر پزشک مشکوک به چرب بودن کبد باشد ، معمولا این سوالات از شما پرسیده می شود:

• سابقه پزشکی خانوادگی در مورد هرگونه سابقه بیماری کبدی
• مصرف الکل و سایر عادت های غذایی
• هر نوع بیماری که ممکن است داشته باشید
• هر دارویی که ممکن است مصرف کنید
• تغییرات اخیر در سلامتی شما

معاینه بدنی

برای بررسی التهاب کبد ، پزشک ممکن است شکم شما را فشار دهد یا لمس کند. اگر کبد شما بزرگ شده باشد ، ممکن است با معاینه بتوانند آن را احساس کنند. با این حال ، این امکان وجود دارد که کبد شما بدون بزرگ شدن ملتهب شده باشد، و در نتیجه پزشک با معاینه بدنی نتواند تشخیص دهد که کبد شما بزرگ یا ملتهب شده است یا نه در چنین حالتی پزشک از برخی دیگر از روش ها برای بررسی وضعیت شما استفاده می کند.

آزمایش خون

در بسیاری از موارد ، بیماری کبد چرب با میزان آنزیم های کبدی در آزمایشات خون تشخیص داده می شود. به عنوان مثال، پزشک شما ممکن است آزمایش آلانین آمینوترانسفراز (ALT ) و آزمایش آسپارتات آمینوترانسفراز (AST) را برای بررسی آنزیم های کبدی تجویز کند. در صورت بروز علائم بیماری کبدی ممکن است که پزشک این آزمایشات را پیشنهاد کند. افزایش آنزیم های کبدی نشانه التهاب کبد است. بیماری کبد چرب یکی از دلایل احتمالی التهاب کبد است اما تنها علت آن نیست. در صورت مثبت بودن آزمایش آنزیم های کبدی ، پزشک احتمالا آزمایش های دیگری را برای شناسایی علت التهاب تجویز می کند.

تصویربرداری

پزشک ممکن است از یک یا چند آزمایش تصویربرداری زیر برای بررسی چربی اضافی یا سایر مشکلات کبدی استفاده کند:

• سونوگرافی
• سی تی اسکن
• ام آر آی

نمونه برداری از کبد

نمونه برداری از کبد بهترین روش برای تعیین شدت بیماری کبد است. در طی نمونه برداری از کبد ، پزشک یک سوزن را در کبد فرو می کند و یک قطعه از بافت را برای معاینه خارج می کند. برا این کار معمولا از بی حسی موضعی استفاده می شود تا احساس درد نکنید. این آزمایش می تواند به شما در تشخیص اینکه آیا به بیماری چرب شدن کبد و همچنین اسکار کبدی مبتلا هستید یا نه ، کمک کند.

کبد چرب چطور درمان می شود؟

در حال حاضر ، هیچ دارویی قطعی برای درمان بیماری کبد چرب تایید نشده است. برای تولید و آزمایش داروهای کاملا موثر برای درمان این بیماری تحقیقات بیشتری لازم است. در بسیاری از موارد ، تغییر سبک زندگی می تواند به درمان چرب شدن کبد کمک کند. به عنوان مثال ، پزشک ممکن است به شما موارد زیر را توصیه کند:

• وزنتان را کم کنید
• رژیم غذایی خود را تغییر دهید
• در سبک زندگی خود تغییراتی بوجود آورید
• برخی از داروها را مصرف کنید
• عمل جراحی انجام دهید

چه درمانهای خانگی برای کبد چرب وجود دارد؟

تغییر شیوه زندگی اولین راه درمان چرب شدن کبد است. بسته به شرایط فعلی و عادات زندگی شما ، ممکن است مواردی مثل کاهش وزن، محدود کردن مصرف چربی و نوشیدنی ها و خوراکی های ناسالم و جایگزین کردن یک رژیم غذایی سرشار از مواد مغذی به جلوگیری و یا کاهش علائم کبد چرب کمک زیادی می کند. حداقل 30 دقیقه در روز تحرک بدنی نیز برای جلوگیری از تجمع چربی در کبد و بدن بسیار مفید است.

برخی شواهد نشان می دهد که مکمل های ویتامین E ممکن است به جلوگیری یا درمان آسیب کبدی ناشی از بیماری کبد چرب کمک کند. با این حال ، تحقیقات بیشتری لازم است. برخی از خطرات سلامتی در ارتباط با مصرف بیش از حد ویتامین E نیز وجود دارد. به همین دلیل هرگز نباید بدون تجویز پزشک برخی از مکمل ها و یا داروها را مصرف کنید. همیشه قبل از استفاده از یک مکمل جدید یا داروی طبیعی با پزشک خود صحبت کنید. برخی از مکمل ها یا درمان های طبیعی ممکن است کبد شما را تحت فشار قرار دهند یا با داروهایی که مصرف می کنید تداخل داشته باشند.

رژیم غذایی برای بیماری کبد چرب

اگر کبدتان چرب است ، ممکن است پزشک به شما یک رژیم غذایی مناسب برای کمک به درمان بیماری و کاهش خطر عوارض این بیماری را توصیه کند. برای مثال معمولا به شما این توصیه می شود تا موارد زیر را رعایت کنند:

رژیم غذایی بخورید که سرشار از غذاهای گیاهی از جمله میوه ها ، سبزیجات ، حبوبات و غلات کامل باشد.

مصرف کربوهیدرات های تصفیه شده مثل شیرینی ، برنج سفید ، نان سفید ، سایر محصولات غلات تصفیه شده را محدود کنید.

مصرف چربی های اشباع شده را که در گوشت قرمز و بسیاری از محصولات حیوانی وجود دارد ، محدود کنید.

از چربی های ترانس ، که در بسیاری از غذاهای میان وعده ای فرآوری شده وجود دارد ، خودداری کنید.

از مصرف الکل خودداری کنید.

انواع بیماری کبد چرب

به طور کلی دو نوع بیماری کبد چرب وجود دارد: غیر الکلی و الکلی. جرب شدن کبد غیر الکلی ( NAFLD ) شامل چرب شدن کبد غیر الکلی ساده ، استئو هپاتیت غیر الکلی ( NASH ) و کبد چرب حاد بارداری (AFLP ) است. بیماری کبد چرب الکلی (AFLD) شامل AFLD ساده و استئو هپاتیت الکلی (ASH) است.

بیماری کبد چرب غیر الکلی

بیماری چرب شدن کبد غیر الکلی زمانی اتفاق میفتد که در کبد افراد چربی جمع می شود. اگر چربی اضافی در کبد دارید و سابقه استفاده زیاد از الکل را ندارید ، پزشک معمولا چرب شدن کبد غیر الکلی را تشخیص می دهد. اگر همراه با چرب شدن کبد هیچ التهاب یا عارضه دیگری در بدن شما وجود نداشته باشد ، این بیماری به عنوان کبد چرب ساده غیر الکلی شناخته می شود.

استئو هپاتیت غیرالکلی

استئو هپاتیت غیرالکلی نوعی دیگر از انواع چرب شدن کبد است. این اتفاق زمانی رخ می دهد که تجمع چربی اضافی در کبد با التهاب کبد همراه باشد. اگر چربی اضافی در کبد داشته باشید ، کبد شما ملتهب می شود و در صورتی که سابقه استفاده از الکل را ندارید ، پزشک معمولا استئو هپاتیت غیرالکلی را تشخیص دهد. در صورت عدم درمان باعث ایجاد زخم در کبد شده و در موارد شدید ، منجر به سیروز و نارسایی کبدی شود.

کبد چرب حاد بارداری

کبد چرب حاد بارداری یک عارضه نادر اما جدی در بارداری است. علت دقیق آن مشخص نیست. وقتی این وضعیت اتفاق میفتد ، معمولا در سه ماهه سوم بارداری ظاهر می شود. در صورت عدم درمان ، خطرات جدی برای سلامتی مادر و نوزاد در حال رشد به وجود می آورد. سلامت کبد شما احتمالا طی چند هفته پس از زایمان به حالت طبیعی بر می گردد.

بیماری کبد چرب الکلی

نوشیدن زیاد الکل به کبد آسیب می رساند. هنگامی که کبد آسیب ببیند ، نمی تواند چربی را به درستی تجزیه کند. این موضوع باعث تجمع چربی می شود و به کبد چرب الکلی معروف است. بیماری کبد چرب الکلی اولین مرحله بیماری کبدی مرتبط با الکل است. اگر همراه با تجمع چربی هیچ التهاب یا عارضه دیگری وجود نداشته باشد ، این بیماری به عنوان یک کبد چرب الکلی ساده شناخته می شود.

استئو هپاتیت الکلی

استئو هپاتیت الکلی نوعی AFLD است. زمانی اتفاق میفتد که تجمع چربی اضافی در کبد با التهاب کبد همراه باشد. این نیز به عنوان هپاتیت الکلی شناخته می شود. این بیماری اگر به درستی درمان نشود ، می تواند باعث ایجاد زخم در کبد شود. اسکار شدید کبد به عنوان سیروز معروف است و این موضوع می تواند منجر به نارسایی کبد شود.