نویسنده: فاطمه توسلی

به گزارش مجله خبری این هفته به نقل از روابط عمومی اداره کل اوقاف و امور خیریه استان اصفهان، حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمهدی خاموشی نماینده ولی فقیه و رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه در گفتگویی درباره پاسخ رهبر معظم انقلاب اسلامی پیرامون استفتاء «صحت وقف پول و استفاده از منافع آن در جهت نیت واقف» اظهار کرد: «وقف» در نگاه فقها، عنوانی فقهی است که در اصطلاح گفته می‌شود از منابع فقهی ارشادی است و تاسیسی نیست؛ منابع فقهی ارشادی یعنی در ادیان گذشته بوده یا مثلاً در بین عقلا و عرف بوده و شارع بر او صحه می‌گذارد؛ مثل بیع (خرید و فروش.)
وی با اشاره به اینکه یکی از عناوین ارشادی، وقف بوده که در ادیان، ملل و اقوام گذشته بوده است، افزود: شبیه به وقف در سراسر دنیا وجود دارد؛ بسیاری از دانشگاه‌های کشورهای غربی از طریق وقف و پول مردم اداره می‌شوند؛ یعنی پول مردم در طول زمان، حجم پیدا کرده و برای توسعه این مراکز علمی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه با بیان اینکه «وقف» در زبان فقیهان قدیم، «تحبیس العین و تسبیل المنفعه» تعریف شده است، گفت: «تحبیس العین» یعنی اصل شی‌ای که قابلیت استمرار دارد، حبس می‌شود؛ منظور از حبس یعنی برای غرضی که همان منفعت خاصی است، حبس می‌شود و مالیت از آن نشات می‌گیرد.
حجت‌الاسلام والمسلمین خاموشی ادامه داد: در قدیم‌الایام، اموال غیرمنقول همچون زمین را برای نیات مختلف وقف می‌کردند؛ عین یعنی همان عرصه است؛ موقوفه می‌تواند عین منقول هم باشد؛ یعنی اموال منقول همچون ماشین را هم می‌شود با نیات مختلف وقف کرد.
وی با بیان اینکه «تسبیل المنفعه» یعنی منفعت در جهت نیت واقف هزینه شود، تصریح کرد: فقیهان قدیم، یک تعریف دیگری از وقف مبنی بر «تحبیس الاصل و تسبیل المنفعه» هم داشته‌اند؛ تحبیس الاصل یعنی شی‌ قوام‌داری حبس و منافعش در جهت نیت واقف هزینه می‌شود.
رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه افزود: این دو تعریف («تحبیس العین و تسبیل المنفعه» و «تحبیس الاصل و تسبیل المنفعه») از روایات و سیره متشرع بوده است؛ عمده روایات در این باب از امام حسن عسکری است اما این سیره از زمان نبی مکرم اسلام (ص) و امام علی (ع) بوده است که نشان می‌دهد، چطور قناتی را حفر یا چشمه‌ای را جاری و سپس وقف می‌‌فرمودند.
حجت‌الاسلام والمسلمین خاموشی ادامه داد: در اینکه شی قابل بقا قابلیت وقف دارد، هیچ اختلافی وجود ندارد؛ بحث اینجاست که آیا می‌شود پول را وقف کرد؟؛ در زمان قدیم ثمن اشیا یعنی قیمتی که برای اشیا به‌عنوان عوض پرداخت می‌شده، درهم یا دینار بوده است؛ از موقعی که ضرب سکه در تمدن بشری انجام شده، سکه یا اعتبار و پشتوانه‌اش ارزش مالی پیدا کرد.
وی خاطرنشان کرد: فقهای قدیم در خصوص اینکه درهم و دینار قابل وقف شدن هستند، پاسخی منفی دادند و استدلالشان این بود چون درهم و دینار خرج‌شدنی هستند، پس ماندنی نیستند؛ بنابراین قابل وقف شدن نیستند اما عده‌ای از فقها گفتند که اگر از این درهم و دینار، زیور آلات ساخته شود، قابلیت وقف کردن دارد؛ در اینجا بحث اعتبار به‌شدت مطرح است.
رئیس سازمان اوقاف تصریح کرد: سوالی که محضر رهبر معظم انقلاب اسلامی طرح کردم، این بود که آیا پول قابلیت وقف کردن دارد؛ پیشنهادم این است که اصل پول در یک حساب بانکی تحبیس شود و هر ساله نرخ تورم به مبلغ افزوده شود تا ریزشی از پول صورت نگیرد و از سود پول در راستای اجرای نیت واقف هزینه شود؛ مثلاً واقفی ۱۰۰ میلیون تومان وقف کرده و این ۱۰۰ میلیون تومان با گردشی که انجام می‌شود با تضمین اصلش مثلا ۱۰ میلیون تومان سود کرده است؛ نرخ تورم به مبلغ اصلی اضافه شده و مابقی (سود پول) برای نیت واقف هزینه شود.
حجت‌الاسلام والمسلمین خاموشی ادامه داد: از رهبر معظم انقلاب اسلامی پرسیده شد که آیا اصل تحبیس پول و سرمایه‌های این چنینی می‌تواند ممکن باشد؛ ایشان نیز اشاره فرمودند که «تحبیس العین» در آن زمان اصل نبوده و شی قابل بقا معیار بوده است و در حال حاضر پول قابل بقا است بنابراین می‌شود که تحبیس شود.
وی با تاکید بر اینکه پاسخ معظم له به این استفتاء بسیار مهم بوده و مسیر را هموار می‌کند، افزود: پاسخ رهبر معظم انقلاب اسلامی، سرفصل مهمی برای وقف است و ثانیا برای آینده راهگشا خواهد بود.

رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه تصریح کرد: در کشورهای اسلامی و غیر اسلامی بانک‌های وقفی داریم که بسیار قدرتمند هستند؛ علتش این است، کسی که پولی را وقف می‌کند، رابطه مالکانه خودش با پول را قطع می‌کند و زمانیکه رابطه مالکانه‌اش قطع شد، پول می‌ماند و حجم پیدا می‌کند و اگر چنین چیزی صورت بگیرد، یک سرمایه قدرتمندی جمع می‌شود؛ این پول قدرتمند می‌تواند معضلات زیادی را با هدف نیت واقفین رفع کند.
حجت‌الاسلام والمسلمین خاموشی گفت: شاید کسی سرمایه ملکی ندارد اما حاضر است تا برایش حساب بانکی افتتاح شود و ماهیانه ۱۰۰ هزار تومان را به نیتی وقف کند و در مرور زمان این پول افزایش یابد.
وی با اشاره به اینکه رهبر معظم انقلاب اسلامی در جواب استفتاء، بقا مالیت پول در عصر حاضر را پذیرفتند، تاکید کرد: راهگشایی این پاسخ در این است که ما می‌توانیم «صندوق اعتباری وقف پول» را تٲسیس کنیم یا می‌توانیم با قوانین و مقررات موجود و کمک هیئت دولت، «بانک وقف» را داشته باشیم و اگر این اتفاق بیفتد نیات واقفین در سرمایه‌های انباشته به کار گرفته خواهد شد؛ با این تفاسیر «وقف سهام» هم امکان‌پذیر خواهد بود و از نظر ایشان «وقف پول» و «وقف سهام» بلااشکال است و به نظر می‌رسد که می‌شود«صندوق وقف سهام» هم تشکیل داد.
رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه خاطرنشان کرد: ان شاءالله جامعه علمی و خانواده بزرگ وقف و مردم شریف ایران اسلامی چه در داخل کشور و چه خارج از کشور به فتوای راهگشای رهبر معظم انقلاب اسلامی توجه کنند و برای «وقف پول» اهتمام بورزند؛ اگر سرمایه‌های خرد جمع شود با مکانیزم‌های قانونی و شرعی هزینه خواهد شد.

به گزارش مجله خبری این هفته؛ عمران مرادی در نشست آنلاین تاریخ ناشناخته علم نجوم که به مناسبت روز جهانی نجوم به طور مجازی توسط مرکز ادیب برگزار شد، اظهار داشت: سال هاست روز جهانی نجوم نامگذاری شده اما کمتر کسی درباره این روز و علت نامگذاری آن پرسیده است.
وی افزود: سال ها قبل آقای برگر، رئیس انجمن نجوم کالیفرنیا شمالی پیشنهاد داد در روز خاصی تلسکوپ را به میان مردم برده و برای آن ها رصد بگذارند که این پیشنهاد به مرحله اجرایی درآمد و استقبال بسیار زیادی از آن شد.
این پژوهشگر علم نجوم تصریح کرد: از بیش از چهل سال قبل در یک روز که به نام روز جهانی نجوم نامیده شده، منجمان علمشان را به میان مردم می برند تا آن ها را با آسمان آشنا کنند که در کشورهای مختلف دنیا ویژه برنامه های زیادی در این روز اجرا می شود.
مرادی با اشاره به عنوان این نشست ادامه داد: بسیاری از ما دانشمندان و منجمان مشهور را می شناسیم اما بخش های بزرگی از این علم ناشناخته مانده و کمتر افراد شناختی از آن دارند.
وی گفت: دلیل معروف بودن دانشمندانی چون انیشتین، کوپرنیک و نیوتن را به طور کامل نمی توان به علم نسبت داد و بخشی از این شهرت به شخصیت کاریزماتیک و اعتبار اجتماعی یا سیاسی آن ها بستگی دارد و مردم نیز جذب کاریزمای آن ها می شوند.
وی با اشاره به علاقه مندی اش به علوم نجوم و اینکه سکونت چند ساله در شمال ایتالیا فرصت خوبی برای اطلاع از ناشناخته های نجوم بوده، افزود: گالیله و کوپرنیک در شهرهای شمالی ایتالیا زندگی کرده یا تدریس می کرده اند و ریشه های علمی رنسانس نیز از ونیز شروع می شود و زمانی که رد این دانشمندان را در مناطق مختلفی که حضور داشته اند، گرفتم به اطلاعات جالبی رسیدم و دوستان زیادی پیدا کردم.
این مدرس نجوم ادامه داد: در تحقیقاتی که داشتم، به این اطلاعات دست پیدا کردم که در سال ۱۲۵۳ و در زمان سلطنت ناصرالدین شاه، یکی از معلمان دارالفنون از منجمان آلمانی دعوت کرده طی سفر به ایران، گذر زهره را مشاهده کنند و این منجمان در باغ زرشک اصفهان تلسکوپ های خود را مستقر کرده اند اما مردم محلی فکر می کنند لوله توپ است و این افراد قصد حمله دارند، این در حالی است که اصفهان یکی از قدیمی ترین رصدخانه های دنیا را داشته اما قرن ها بعد مردم ما تلسکوپ را نمی شناخته اند و آنرا با ابزار جنگی اشتباه گرفته اند.
وی با اشاره به پژوهش هایش درباره رصدخانه اصفهان و اینکه ممکن است مکان آن در منطقه جی شیر فعلی واقع بوده باشد، بیان داشت: تقویم جلالی که تقویم بسیار دقیقی است، در رصدخانه اصفهان تدوین شده سوژه جذابی برای تحقیق اصفهان شناسان خواهد بود و در مرکز نجوم ادیب برای همکاری های مشترک اعلام آمادگی می کنیم.
به گفته مرادی، تیکوبراهه به معنای امروزی، شیوه منظم و دقیق رصد کردن را در نجوم به کار گرفت و با ترسیم دقیق مسیرهای حرکت ماه، خورشید و ستارگان، مقدمات انقلاب کوپرنیکی را فراهم کرد.
وی به مدل ارائه نیوتن درباره کیهان اشاره کرد و تاکید کرد: اولبرس با چند انتگرال گیری ساده، پارادوکسی ایجاد کرد که تیر خلاصی بر مدل نیوتن وارد و از آنجا ایده پردازی های کیهانی شروع شد.
این پژوهشگر نجوم گفت: نکته جالب در علم نجوم، خانواده ای هستند که جان هرشل پدر خانواده و ویلیام و کارولینه فرزندان جز منجمان مطرح هستند که تاثیر زیادی بر علم ستاره شناسی دارند، به نحوی که جان پایه گذار رصدهای نوین است، ویلیام اورانوس را کشف کرد و متوجه شد تابش فرا سرخ را به چشم نمی توان دید و کارولینه نیز تعداد زیادی از دنباله دارها را رصد کرد.
به گفته مرادی، اولین تشعشات دریافت شده از یک منبع رادیویی در فضا به طور اتفاقی در اوایل دهه سی به وسیله کارل گوت جانسکی کشف شد و این دانشمند جز اولین کسانی بود که متوجه شد از طریق تشعشعات رادیویی می توان به اسرار راه شیری دست یافت اما ایده او در آن مقطع پیگیری نشد.
این پژوهشگر نجوم تصریح کرد: گالیله از جمله اولین افرادی بود که با تلسکوپ کوچک و دست ساز خود، راه کهکشان را رصد کرد، اما در سال ۱۹۱۸ میلادی، هارلو شپلی، اخترشناس آمریکایی توانست به طور دقیق ثابت کند که منظومه شمسی در مرکز کهکشان نیست و در اطراف کهکشان راه شیری و در یکی از بازوهای آن قرار دارد.
این مدرس نجوم به تئوری بینگ بنگ اشاره کرد و گفت: ژرژ لومتر، بر این باور بود که شکل فعلی جهان نتیجه یک انفجار بزرگ است که میلیاردها سال قبل رخ داده و باعث گسترش و انبساط جهان شده و هرمن اوبرت نیز اولین بار پیشنهاد کرد که تلسکوپ ها را می توان به مدار زمین پرتاب کرد و بر اختلالاتی که اتمسفر زمین ایجاد می کند، غلبه کرد.

به گفته مرادی، ریاضی دان و فیزیکدان آمریکایی به نام ادوارد ویتن نیز از پژوهشگران پیشرو جهان در نظریه ریسمان و میدان های کوانتومی است.
این محقق نجوم با تاکید بر این نکته که دنیای نجوم پژوهشگران شناخته شده و گمنام بسیاری دارد، خاطرنشان کرد: بیشتر دانشمندان بزرگ در مقطعی از زندگی خود، رشته های خود را عوض کرده تا به رشته مورد علاقه خود رسیده اند و در آن موفق شده اند.

به گزارش مجله خبری این هفته؛ فرهنگسرای رسانه وابسته به سازمان فرهنگی اجتماعی ورزشی شهرداری اصفهان با همکاری اداره ارتباطات رسانه‌ای شهرداری به مناسبت روز جهانی ارتباطات وبیناری با عنوان «انقلاب ارتباطات و رسانه‌های اجتماعی» برگزار کرد.
مهدی منتظرقائم، دکترای پژوهش در رسانه‌های جمعی، کارشناس علوم اجتماعی و جامعه‌شناس در این وبینار با اشاره به تکلیف فردی افراد گوناگون در حوزه مصرف و تولید محتوا در رسانه‌های اجتماعی اظهار داشت: هم‌اکنون وضعیت بهره‌وری ما از رسانه‌ها دارای ابهام و محل سوال است. باید از خود بپرسیم آیا در بهره‌وری از شبکه‌های اجتماعی در حوزه فردی و شغلی به شکلی حرکت کرده‌ایم که کمترین آسیب ممکن را ایجاد کند یا اینکه هنوز می‌توانیم جنبه‌های مثبت را تقویت و از بروز تأثیرات منفی جلوگیری کنیم؟
وی افزود: همه ما در بهره‌وری از شبکه‌های اجتماعی دارای تکلیف فردی، تکلیف اجتماعی در محیط پیرامون خود و تکلیفی بسیار گسترده به‌عنوان یک شهروند در جهان‌زیست جمعی هستیم و باید بدانیم چگونه در مسیر تحقق عقل، خرد، فهم، خیال و تصور خود به‌عنوان یک انسان با تمام ابعاد گوناگون خود حرکت کنیم تا کاربری‌های مثبت از شبکه‌های اجتماعی افزایش یافته و جنبه‌های منفی آن کاهش یابد.
این جامعه‌شناس ادامه داد: در جهان جدید همگان باید مشارکت کنند تا از این وضعیت بلاتکلیفی و شرایط گذار به جهان جدید خارج شویم تا نقد و نظر هرچه بیشتری درباره جهان داشته باشیم. آزادی و تکثر عقاید ذات جهان جدید است و شخصی که نمی‌تواند حرف دیگران را بشنود، شیوه سخن گفتن او با نگاه از بالا به پایین است و فردی که نمی‌تواند با شنیدن نظر دیگران یک لحظه خود را رها کرده و خود را در جایگاه انسانی دیگر بگذارد و مواضع مختلف را درک کند، قطعاً در جهان آینده محکوم به فروپاشی است؛ خواه یک فرد معمولی باشد یا یک مدیر.
منتظرقائم انسانی‌تر شدن را جزء الزامات جهان جدید دانست و بیان کرد: انسانی‌تر شدن فقط از جنبه‌های مثبت نیست بلکه انسان جنبه‌های مثبت و منفی را توأمان دارد و منظور از انسانی‌تر شدن این است که جنبه‌های گوناگون وجود انسان بیشتر تحقق پیدا کند. هیچ‌کس نمی‌تواند نظرات خود را مساوی با علم بداند چون زمانی که سخن می‌گوییم ترکیبی از علم و جهل و امیال خود را عرضه می‌کنیم و اگر گمان کنیم چیزی که می‌گوییم مساوی با علم است نه شمه‌ای از آن، داریم جهل خود را عرضه می‌کنیم؛ بنابراین باید فاصله خود با علم، دین، هنر و زیبایی‌شناسی را درک کنیم.
وی با بیان اینکه بشریت به سمت فردیت‌زدایی می‌رود، اضافه کرد: انسان‌های خودخواه در آینده جایی برای زیستن ندارند. اگر من استاد دانشگاه هستم مساوی با علم نیستم بلکه وارث و حامل علم هستم. فهم این فاصله‌ها یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های معرفتی است که جامعه ما با آن روبه‌رو است. بخش زیادی از آفت‌ها، تنش‌ها، عدم صداقت‌ها و چالش‌های رفتاری در محیط های کاری به اختلاف میان «ممکن» و «محتمل» برمی‌گردد و اینکه در معرض پیام‌های گوناگون بوده‌ایم اما خودمان با خود به صلح نرسیده‌ایم.
این مدرس دانشگاه با اشاره به تکالیف روابط عمومی‌ها در این جهان جدید تصریح کرد: گمان می‌کنم روابط عمومی‌ها کمتر به چالش‌های بنیادین شغلی و جهان‌زیستی خود واقف هستند و فکر می‌کنند اگر نقش روابط عمومی را بزرگ جلوه داده، بودجه‌ای بگیرند و مدیربالادستی را خوب جلوه دهند موفق بوده‌اند. روابط عمومی ‌جزء مشاغل و تخصص‌هایی است که فعالان آن باید جهان‌زیست جدید را درست و زیربنایی درک کنند تا بتوانند در آن درست عمل کنند و اینکه صرفاً با استفاده از چند تکنولوژی و ابزار آشنا باشند کافی نیست. بنابراین در این حرفه نیاز به بازتعریف فلسفی، اخلاقی، هستی‌شناسانه و معرفت‌شناسانه داریم و اگر یک اداره یا بخش روابط عمومی آن نتواند این جهان‌زیست جدید را درک کند، رفتاری که انجام می‌دهد نیز به نتیجه نمی‌رسد.
به گفته منتظرقائم، امروزه روابط عمومی‌ها با شبکه‌های اجتماعی رابطه عشق و نفرت دارند. در گذشته کار روابط عمومی‌ها به ارتباط با رسانه‌ها و تولیدات محدود و عرضه آن خلاصه می‌شد اما امروزه کار روابط عمومی‌ها به شدت دگرگون شده چون تولید اخبار و گزارش از انحصار رسانه‌ها خارج شده است و اخبار پیش از این اینکه در صداوسیما، خبرگزاری‌ها و روزنامه‌های محلی و ملی منتشر شود در شبکه‌های اجتماعی وایرال شده و عده زیادی آن را خوانده‌اند.

وی با بیان اینکه گاهی بحران خبری اتفاق می‌افتد اما رسانه‌ها و روابط عمومی‌ها در صحنه حضور ندارند و کنشگر آغازین نیستند، گفت: در واقع کنشگران بی‌نهایت دیگری هستند که پیام‌ها را تولید می‌کنند و روابط عمومی‌ها در مقام پاسخگویی، توضیح دادن یا حتی توجیه‌گری قرار می‌گیرند. امروزه عملکرد و کارکردهای شبکه‌های اجتماعی خیلی خوشایند روابط عمومی‌های کلاسیک نیست.
این کارشناس علوم اجتماعی با بیان اینکه معرفتی که جدا از ساختارهای عمومی در سطح افقی در شبکه‌های اجتماعی شکل گرفته خوشایند بسیاری از سازمان‌ها نیست، افزود: هم‌اکنون ارباب رجوع هر اداره‌ای می‌توانند به‌راحتی شبکه‌سازی کرده و دست به کنش‌های جمعی بزنند که نمی‌توان آنها را با روش‌های معمول توجیه یا منصرف کرد. بنابراین مدیران و کارکنانی که به پاسخ فردی دادن عادت کرده بودند باید عادت کنند از این پس پاسخ جمعی بدهند.
منتظرقائم ادامه داد: در گذشته هر سازمان یا دستگاهی گزارش عملکرد سالانه منتشر می‌کرد اما اکنون بسیاری از بخش‌ها به‌جای این گزارش‌ها، بیانیه‌های موردی منتشر کرده یا به ارباب رجوع پاسخ فردی ارائه می‌دهند در حالی که راه‌حل درست ارائه گزارش عملکرد با شاخص‌های عینی و ملموس به ذی‌نفعان و ارباب رجوع خود است. پس روابط عمومی‌ها لایه تماس میان شهروندان و جریان مدیریتی هستند و اگر نتوانند میان ادراک، ذهنیت، رفتار و احساس شهروند با اداره و دستگاه ارتباطی دوسویه برقرار کنند در جامعه تصوری خوشایند از سلامت و درایت آن دستگاه و مدیر به وجود نمی‌آید.
وی با بیان اینکه از طرف دیگر شبکه‌های اجتماعی امکان تولید مستقل را برای روابط عمومی‌ها فراهم کرده‌اند، تصریح کرد: در گذشته روابط عمومی‌ها باید این تولیدات را از طریق رسانه‌ها به دست مصرف‌کنندگان و ذی‌نفعان می‌رساندند که مستلزم صرف هزینه هم بود اما امروزه امکان تولید محتواهای گوناگون و عرضه آن به تک‌تک بهره‌وران در زمان دلخواه به صورت بسیار آسان فراهم است. بنابراین شبکه‌های اجتماعی برای روابط عمومی که بخواهد در مسیر دموکراسی و ارتباط دوسویه با جامعه هدف خود حرکت کند فرصت بسیار ارزشمندی فراهم کرده‌اند.
این مدرس دانشگاه شکستن کلیشه‌ها و ساختارهای زبانی و بیانی در عرضه تولیدات، آشنایی معرفتی و ابزاری با فضای جدید و اهل قلم بودن را جزء الزامات روابط عمومی‌ها در فضای امروز دانست.