مروری بر تمام دختران ورزشکار ایرانی که به کشورهای دیگر پناهنده شدند،واقعیتی تلخ را گوشزد می کند و آن اینکه حواسمان به دختران ورزشکار ایرانی نیست و آنها را راحت از دست می دهیم.
جواد محمدپور: همیشه بحث قهر و خداحافظی ملی پوشان در رشته های مختلف ورزشی در ایران مطرح بوده و ورزشکاران زیادی پیش از به پایان رسیدن عمر حرفهای خود به نشانه اعتراض به شرایط موجود عطای ورزش را به لقایش بخشیده و از دنیای حرفه ای خارج شده اند و بسیاری دیگر هم آرزوهای خود را در کشوری دیگر جست و جو می کند و در ترکیب تیم ملی کشوری دیگر در مسابقات شرکت می کند. پناهندگی واژهای بوده که همیشه در کشور ایران تقبیح شده و برچسب وطن فروش به پناهندگان ورزشی زده میشود.
بر اساس اعلام مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، طی دو دهه گذشته بیش از 38 ورزشکار از ایران مهاجرت کردهاند. از یک سال قبل، سیر صعودی و بی وقفه خروج زنان نامدار ورزش ایران آغاز شده است. موانع و مشکلات زنان در حوزه ورزشی طی وسیعی را از منابع مالی گرفته تا سانسور و حجاب تحمیلی در برمیگیرد. ولی چرایی تاکید بیشتر بر حجاب برمیگردد به اینکه در حال حاضر مساله حجاب به یک بحث عمومی تبدیل شده است. اگرچه کمبود منابع و محدودیتهای مالی در کنار سومدیریت ها و انواع تبعیض های قانونی هم شرایط سختی را برای ورزش زنان رقم زده است. برای مثال طی ماه های اخیر «فرزانه فصیحی» دونده رکورددار ایران به دلیل آنچه «خصومتهای شخصی» از سوی سرپرست فدراسیون دو ومیدانی می نامید، مجبور شد به صورت شخصی و بدون حمایت وزارت ورزش و جوانان یا فدراسیون ایران وارد رقابتهای بین المللی شود.
آرزو معتمدی
او در ابتدای راه ورزشی اش از کشور رفت. آرزو معتمدی قایقران سابق تیم ملی ایران برای رسیدن به رویاهایش در کشوری دیگر به آب میزند تا به آرزوهایش برسد و آنها را نقش برآب نبیند! آرزو معتمدی، قایقران تیم ملی ایران بود که در سال 2011توانست سهمیه المپیک لندن را بدست بیاورد و نخستین دختر ایرانی باشد که در کایاک به سهمیه بازیهای المپیک می رسد. معتمدی ابتدا می خواست یک شناگر باشد اما به دلیل پوشش شنای بانوان قید حضور در این رشته ورزشی را زد. علاقه او به ورزش های آبی موجب شد تا به قایقرانی روی بیاورد. با تلاش های مستمر به عنوان اولین بانوی ایران سهمیه حضور در رقابت های کایاک المپیک 2012 لندن را بدست می آورد اما درست قبل از اعزام، فدراسیون بین او و آرزو حکیمی مسابقات انتخابی برگزار کرد و در نهایت آرزو حکیمی به مسابقات المپیک اعزام شد.
ماجرا اینطور بود که پس از اینکه او سهمیه المپیک را کسب کرد فدراسیون قایقرانی با ریاست احمد دنیامالی طبق استاندارهای بین المللی رقابتی انتخابی در داخل کشور برگزار کرد. با توجه به اینکه سهمیه المپیک به قایق مربوط میشود نه ورزشکار، فدراسیون تصمیم گرفت با برگزاری انتخابی بهترین قایقران را به المپیک لندن اعزام کند. در این دو مرحله انتخابی آرزو حکیمی از آرزو معتمدی پیشی گرفت و سهمیه را برای خود کرد؛ این اتفاق دلخوری معتمدی را در پی داشت و او با قهر اردوی تیم ملی را ترک کرد و از ایران رفت. این اتفاق سرخوردگی شدید معتمدی را به همراه داشت و در سال 1391با دریافت پذیرش از دانشگاه اوکلاهاما به آمریکا رفت و نتایج خوبی در رقابت های کایاک 500متر و 1000متر آلمان بدست آورد. در سال 2013 وی توانست در رقابت های داخلی آمریکا مقام دوم رقابت های 200 متر و 500 متر را از آن خود کند.
مینا علیزاده
یکی دیگر از اعضای سابق تیم ملی قایقرانی. او پس از مسابقات جهانی 2009چک، با هم تیمی هایش به ایران برنگشت و پناهنده آلمان شد. او علت این کار را تبعیض های همیشگی بین ورزش زنان و مردان و به دست آوردن فرصتهای بیشتر به آلمان رفت. او همراه با تیم ملی ایران در مسابقات ۲۰۰۸قهرمانی قایقرانی آسیا به میزبانی مالزی حضور یافت. مینا پس از اخذ پناهندگی در آلمان، چندین مدال طلا، نقره و برنز در مسابقات جنوب آلمان موسوم به قهرمانی جنوب آلمان (süddeutsche master) و همچنین رقابتهای نورد راین وستفالن و چند تورنمنت دیگر از رشتهای کانو کانادایی و دراگون کسب کرد.
در آلمان در رشته کانوپولو نیز بازی کرده و در حالی که کلاس عالی مربیگری بدنسازی و دوره تخصصی سه ساله مشاوره ورزشی را در فرانکفورت طی میکند، به تازگی برای حضور در مسابقات انتخابی قایقرانی تیم ملی آلمان دعوت شده است. علیزاده در این باره میگوید: در اردوهای ایران خوابگاه نداشتیم و در نمازخانه میخوابیدیم. حتی بعضی اوقات در نمازخانه جا نبود و مجبور بودیم به خانه خویشاوندان یکدیگر برویم نسبت به ورزش زنان در ایران تبعیض وجود دارد و نمی خواستم تا از تیم ملی سوء استفاده کنم. در تیم ملی هیچ حقوقی دریافت نمی کردم. مسئولان به ما می گفتند اگر یک ذره از موی شما معلوم باشد سال بعد در تیم ملی نخواهید بود. میگفتند شما که مدال نمی آورید حالا یک اعزامی در کنار آن داریم. این باعث میشد که ما بگوییم چرا باید ادامه دهیم و بی انگیزه شده بودیم. آنها از روانشناسی ورزش بی اطلاع بودند. فدراسیون قایقرانی عملکرد بسیار ضعیفی دارد.
پریسا فرشیدی
فرشیدی میگوید، پس از کسب مدال نقره بازیهای آسیایی در حالی که انتظار داشته از او تقدیر شود، به علت “لاک ناخن پا” از او انتقاد شده است. پریسا فرشیدی، همسر مهدی پورنژاد، یکی دیگر از قهرمانان ایرانی است که به آلمان پناهنده شده است. از افتخارات وی میتوان به کسب مدال نقره وزن 67 کیلوگرم در بازیهای آسیایی ،2010مدال برنز وزن 67 کیلوگرم در مسابقات تکواندو قهرمانی آسیا 2010 قزاقستان و مدال برنز وزن 62 کیلوگرم در بازیهای همبستگی کشورهای اسلامی2013 اندونزی اشاره کرد.
مدال طلای جام باشگاههای آسیا و 3طلای جام فجر و مدال طلای تورنمنت تونس در سال 2013 و همچنین کاپیتانی تیم ملی در سال2011 از دیگر دستاوردهای وی می باشد.
درباره علل رفتنش، گفته است که در سالهای اخیر در ایران قربانی تبعیض و سرکوب بوده است. پریسا فرشیدی تاکید میکند که از سوی نایب رئیس فدراسیون تکواندوی ایران به او گفته شده که “مدال ها اصلا مهم نیستند” و دلیل برکناری او از ترکیب تیم ملی ایران استفاده از “عینک دودی در عکس تیمی و عدم رعایت حجاب” بوده است.
کیمیا علیزاده
او در بازیهای المپیک ریو 2016 در کلاس وزن 57 کیلوگرم زنان برنده مدال برنز شد. وی نخستین و تنها زن ایرانی است که در تاریخ ورزش ایران در بازیهای المپیک، برنده مدال شده است. علیزاده در دی 1398 اعلام کرد که برای دوری از ریا و تبعیض ها در کشوری دیگری جز ایران زندگی خواهد کرد. کیمیا علیزاده در چارچوب کنفرانس مطبوعاتی اختصاصی خود که در شهر لونن آلمان برگزار شد، ابراز امیدواری کرد که در المپیک 2020 توکیو زیر پرچم جمهوری فدرال آلمان و در ترکیب تیم ملی تکواندوی آلمان شرکت کند. او در نخستین واکنش به وضعیت خود در ایران در پیامی اینستاگرامی نوشت: «من یکی از میلیونها زن سرکوب شده در ایرانم که سالهاست هر طور خواستند بازی ام دادند.». علیزاده در این بیانیه به صحبتهای هادی ساعی، قهرمان پیشین تکواندوی ایران نیز واکنش نشان داد و او را مردسالار و زن ستیز دانست و گفت که مهاجرت کرده تا مانند هادی ساعی نباشد، علیزاده در بیانیه اش به یکی از فقها هم واکنش نشان داد که در واکنش به موفقیت زنان رزمی کار ایرانی گفته بود: «فضیلت زن در این نیست که زن و دختر ما برود پایش را دراز کند و یک کسی را بزند و برای ما مدال بیاورد، فأین تذهبون، به کجا داریم میرویم.». علیزاده در تیر 1397به عنوان پرچمدار کاروان ایران در بازیهای آسیایی 2018 انتخاب شد. اما به دلیل مصدومیت از حضور در بازیها کناره گیری کرد. در مهر 1398بیبیسی، علیزاده را به عنوان یکی از « 100 زن الهام بخش و تأثیرگذار سال » 2019 انتخاب کرد. حراست وزارت ورزش و جوانان طی ابلاغی های به تمامی سالن های ورزشی کل کشور دستور داد پوسترهایی که از کیمیا علیزاده و اظهار نظرش در مورد «پایبندی اش به حجاب» به دیوارها الصاق کرده بودند را جمع آوری کنند.
میترا حجازی پور
شطرنج باز ایرانی است که درجهٔاستادبزرگ زنان را در سال 2015 به دست آورده است. وی در سال 1391 قهرمان شطرنج زنان ایران شد. از رده خردسالان تا بزرگسالان دارای مجموع های از افتخارات جهانی و قارهای است. از جمله ی این افتخارات میتوان به دو بار نایب قهرمانی نونهالان جهان، نشان نقره 2010 جوانان جهان و قهرمانی بزرگسالان آسیا در سال 2015 اشاره کرد.
او همچنین در مسابقات دانشجویان جهان، بازیهای آسیایی و جام ملتهای آسیا نیز مدال آور بوده است. حجازی پور در رقابتهای جهانی و در بخش سریع، توانست سوزان (دانمارک) النا تومیلووا، تاتیانا بوگومیل و ماریا نوساچه وا (روسیه) و نانجید (مغولستان) را از پیش رو بردارد. او از سال 2008 تا 2018 در همه ادوار المپیاد جهانی شطرنج برای تیم ملی ایران بازی کرده. در 12دی 1398 و پس از آنکه حجازی پور در مسابقات سریع و برق آسای جهان در مسکو، بدون حجاب اسلامی به مصاف حریفانش رفت، فدراسیون شطرنج جمهوری اسلامی او را از تیم ملی شطرنج ایران اخراج کرد. او پیشتر عکسی بدون حجاب در اینستاگرام منتشر کرده و نوشته بود: «بهترین لحظات زمانی است که باد گیسوانت را به پرواز درمی آورد. چه دردناک است آن هنگام که گیسوان رقصان را به زندان پارچهای بازگردانی. مرگ روح زمانی است که آزادی را چشیده و دوباره به اسارت بازگردد. اینها پیش پا افتاده ترین حقوق انسانهاست که من چنین با آب و تاب وصف میکنم.» در پی تذکر مسئولان فدراسیون شطرنج، حجازی پور پس از چند روز پستش را پاک کرد و در پست دیگری به نقل از مارتین لوترکینگ نوشت: «زندگی ما روزی به پایان میرسد که درباره ٔموضوعاتی که اهمیت دارد سکوت کنیم.»
غزل حکیمی فرد
غزل حکیمی فرد یکی از شطرنج بازان مطرح کشورمان بود که از این پس زیر پرچم کشور سوئیس مسابقه خواهد داد. این شطرنج باز که به درجه استاد بزرگی شطرنج زنان ایران رسیده از کسانی بود که در زمان انتشار رتبه بندی جهانی، جزو شطرنج بازان رده بالای ایران محسوب میشد. او در سال 1395 برای ادامه تحصیل به سوئیس رفت. در تاریخ 2 اسفند 98 از فدراسیون جهانی درخواست تغییر پرچم داده و فیده نیز با این موضوع موافقت کرد. وی دارای عنوان استاد بزرگ شطرنج زنان است و از سوی فدراسیون جهانی شطرنج نیز درجه استادی دریافت کرده است. خواهر وی رعنا حکیمی فرد نیز از دیگر شطرنج بازان ایرانی است .
کیمیا مرادی
شطرنج بازی که در ابتدای نوجوانی از ایران رفت. کیمیا در سال 1381 در حالی که پنج و نیم ساله بود برای اولین بار در رده سنی8 سال مسابقات قهرمانی نوجوانان کشور حضور یافت. در سال 1382 بار دیگر در همین رده حضور یافت و برای نخستین بار با کسب مقام سوم به روی سکوی قهرمانی رفت. در سال 83 برای سومین سال پیاپی در رده 8 سال حاضر شد و این بار با اقتدار به مقام قهرمانی دست یافت. در سال84 نفر سوم رده 10 سال شد. پس از آن به همراه خانواده از همدان به تهران نقل مکان کرد و در سال 85 با درخششی خیره کننده قهرمان رده سنی 10 سال شد.
در همین سال، عنوان نخست مسابقات بین المللی فجر نوجوان را نیز به خود اختصاص داد. در سال،91 مرادی، قهرمان شطرنج ایران در سفر توریستی که به نروژ داشت، درخواست پناهندگی داده و در این کشور ماند. مرادی در آن زمان 16 سال سن داشت و قرار بود در مسابقات قهرمانی رده بیست سال جهان شرکت کند اما به دلیل اتفاقاتی که در ایران برای او افتاد، شانس حضور در این مسابقات را از دست داده بود. او که از شش تا 16 سالگی در تمام رده های سنی قهرمان مسابقات شطرنج کشور بود، به علت دستگیری توسط گشت ارشاد، دیگر اجازه و فرصتی برای بازی در ایران پیدا نکرد.
فریناز لاری
فریناز لاری عضو تیم ملی کیک بوکسینگ بانوان ایران در سومین دوره بازیهای داخل سالن آسیا سیزدهمین مدال نقره را به دست آورد. فریناز لاری در مسابقات فینال کیک بوکسینگ داخل سالن ویتنام در وزن 52 کیلوگرم در مسابقه فینال نتیجه را به حریف ویتنامی خود واگذار کرد و مدال نقره این دوره از بازیها را کسب نمود وی در بازی نیمه نهایی بر حریف قزاقستانی غلبه کرده بود. فریناز لاری در سال 2009 در مسابقات داخل سالن قهرمانی کیکبوکسینگ آسیا، مدال برنز گرفت؛ در سال 2011 مدال طلای جام جهانی دایموند را به دست آورد؛ یک سال بعد در مسابقات قهرمانی آسیا در هند، مدال نقره گرفت؛ و سرانجام در سال 2013 با قهرمانی در رقابتهای جهانی برزیل، تبدیل به اولین زن ایرانی شد که در رشته ٔکیکبوکسینگ مدال طلای جهان را کسب میکند. فریناز که فوق لیسانسش را در رشتهٔ فیزیولوژی ورزشی از دانشگاه بریتیش کلمبیا در کانادا اخذ کرده، هماکنون ساکن شهر ونکوور در این کشور است و در کنار همسر و مربیاش علی خنجری، فعالیت حرفهای خود را ادامه میدهد.
سارا خسروی و مژگان تاجیک (ژیمناستیک)
سارا خسروی از مربیان شاخص ایران به همراه همسرش محمد رمضانپور از قهرمانان تیم ملی نیز راهی خارج از کشور شده اند. جمیله سروری نایب رئیس وقت فدراسیون ژیمناستیک معتقد است «ژیمناستها در ایران آینده و پشتوانهای ندارند و وقتی میبینند به آنها بها داده نمیشود، اگر راهی پیدا کنند ترجیح میدهند بروند.». مژگان تاجیک برای مربیگری به سوئد رفته. سالها قهرمان تیم ملی بود و به عنوان مربی، بسیار خوب فعالیت میکرد که مهاجرت کرد. تاجیک در مصاحبه ای گفت: شرایط طوری شد که حتی عشق به ژیمناستیک هم نتوانست من را در ایران نگه دارد. بسیاری از قهرمانان خوب ما که نتیجه سالها زحمات مربیان خود بودند، وقتی به اوج شرایط آمادگی خود رسیدند، مجبور شدند ژیمناستیک را کنار بگذارند؛ مانند زینب امیدیان یا فاطمه نوروزیان که علیرغم میل باطنی، به دلیل شرایط بد این رشته را کنار گذاشتند.
شهره بیات
او نخستین و تنها زن داور بین المللی شطرنج رتبه A در آسیا و آموزگار فدراسیون جهانی شطرنج (فیده) است. شهره بیات دارای عنوان استادی فدراسیون جهانی شطرنج و دبیر پیشین فدراسیون شطرنج ایران است. شهره بیات تا پیش از مهاجرت از ایران به نام ایران، عضو ارشد کمیته داوران فیده بود و در سال (2019میلادی) به عنوان عضو ارشد کمیته داوران فدراسیون جهانی شطرنج و آموزگار فیده انتخاب شد. برای شهره بیات داور 32 ساله ایرانی، مسابقات قهرمانی جهان زنان در روسیه رویدادی ویژه بود. او برای نخستین بار به عنوان سر داور در یک تورنمنت حاضر میشد. اما این دستاورد در حاشیه انتشار گسترده عکس بدون حجاب خانم بیات در شبکه های اجتماعی قرار گرفت. شهره بیات در واکنش به این موضوع گفت: این خلاف باورهای من است. مردم حق دارند لباسی که میخواهند بپوشند را انتخاب کنند، این نباید اجباری باشد. من تحمل میکردم به این دلیل که در ایران زندگی میکردم و انتخاب دیگری نداشتم.
درسا درخشانی
وی پس از سارا خادم الشریعه، دومین شطرنج باز زن ایرانی است که علاوه بر کسب درجه استاد بزرگ بانوان، در سن 18سالگی و در هشتاد و هفتمین کنگرهٔشطرنج جهان عنوان استاد بین المللی شطرنج را به دست آورد. وی سابقه قهرمانی شطرنج نوجوانان آسیا در سال 2012 و کسب مقام ششمی شطرنج جوانان جهان در سال2015 را در کارنامه خود دارد. درخشانی حدود سال94 با یک پیشنهاد از باشگاه بارسلونای اسپانیا برای ادامه تحصیلات دانشگاهی و شطرنج به آن کشور رفت و برای آن تیم بازی کرد. درخشانی در سالهای 2015 و 2016 در چند رقابت بین المللی بدون حجاب شرکت کرده بود اما حضور بدون حجاب وی در اوایل سال2017 در مسابقات شطرنج جبلالطارق درپی بازی برادرش در مقابل بازیکن اسرائیلی مورد توجه مسئولین قرار گرفت و واکنش رئیس فدراسیون شطرنج ایران مبنی بر محرومیت درخشانی از عضویت در تیم ملی شطرنج ایران را در پی داشت. وی پس از محرومیت، در سال 2017 فدراسیون خود را به فدراسیون شطرنج آمریکا تغییر داد. بعد از درسا درخشانی، برادرش برنا هم تصمیم گرفت برای تیم ملی شطرنج انگلستان بازی کند.
شیوا امینی
در سال 96 نشریه دیلی میل گزارش داد که شیوا امینی درخواست پناهندگی به کشور سوئیس داده است. امینی که عضو تیم ملی فوتسال و بازیکن لیگ های برتر ایران بود، فیلم هایی از خود در شبکه اجتماعی منتشر کرد در حالی که کشف حجاب کرده، در حال فوتبال بازی کردن است. در ادامه مسئولان فدراسیون فوتبال ایران، امینی را به دلیل عدم رعایت شئونات اسلامی از تیم ملی فوتسال بانوان کنار گذاشتند و او را از بازی در لیگ باشگاهی ایران و حتی مربیگری نیز محروم کردند و در نهایت به سوئیس پناهنده شد.
راحله آسمانی
فدراسیون تکواندوی ایران در این سالها با مهاجرت دائمی یا خروج موقت تعدادی از نخبگانش مواجه بوده، از رضا مهماندوست سرمربی تیم ملی جمهوری آذربایجان گرفته تا میلاد بیگی از بازیکنان همین کشور که در المپیک 2016 نیز حضور دارد. راحله آسمانی در بازی های جهانی سال 2011 موفق به دریافت نشان نشد و چندی بعد نیز به دنبال حذف زود هنگام از مسابقات انتخابی المپیک 2012 لندن نتوانست به کسب سهمیه المپیک نایل آید اما از ایران مهاجرت کرد و به بلژیک پناهنده شد.آسمانی توانسته بود در بازیهای آسیایی تاریخ ساز شود.
او اولین زن ایرانی در این رشته بود که توانست به فینال بازی های آسیایی برسد. در فینال وزن 62 کیلوگرم به نماینده کره جنوبی باخت و نقره گرفت. طلای مسابقات آزاد 2013 آلمان، برنز مسابقات آزاد بلژیک، طلای مسابقات مستر هلند و نشان طلای 2013 تاپیا از عناوینی است که آسمانی پس از مهاجربت به بلژیک کسب کرده است. آسمانی پس از پناهندگی در بلژیک، در قالب تیم این کشور با حریف اسرائیلی نیز مسابقه داد و بر او غلبه کرد.
صدف خادم
خادم اولین زن ایرانی حاضر در یک مسابقهٔ رسمی بوکس و اولین زن ایرانی است که در یک مسابقهٔ رسمی به پیروزی رسیده است. این مسابقه از آن جهت حائز اهمیت است که در ایران، بوکس برای زنان ممنوع بوده است. خادم در رشتهٔ مهندسی ورزشی نیز قبول شد اما دانشگاه را برای اینکه تمام زمان خود را به بوکس اختصاص دهد رها کرد و در کنار تمرین به مربیگری بدنسازی و بسکتبال نیز می پرداخت. خادم دعوتنامهٔمسابقه ای رسمی در فرانسه را کسب کرد و با وجود مخالفت وزارت ورزش در این مسابقات شرکت کرد.
خادم اولین مسابقهٔرسمی خود را 24 فروردین در شهر بندری رویان در غرب فرانسه انجام داد. حریف او، «آن شوون» (Anne Chauvin)، بوکسوری فرانسوی بود. مسابقهٔمیان خادم و شوون در سه راند برگزار شد و در پایان وی با کسب امتیاز بر حریف خود پیروز گردید. در این مسابقه مهیار منشی پور مربیگری خادم را برعهده داشت. او این پیروزی را به «تمام مردان و زنانی که جانشان را برای دفاع از ایران فدا کرده اند» تقدیم کرد. پس از این مسابقه، خادم و منشی پور تصمیم به بازگشت به ایران داشتند ولی به دلیل بیم آنکه حکم بازداشت برای آنها صادر شده از این سفر چشم پوشی کردند که البته سفارت ایران در فرانسه احتمال بازداشت را رد کرد.
این هفته | inhaftemag.com
