بلاگ

دریا قدرتی پور- شهر از کرونا تب کرده و اجاره نشین ها از قیمت های بالای اجاره خانه. پس لرزه های ویروس دست انداخته بر گردن بازاری که این روزها داغ داغ است. قیمت هایی که به شکلی غیرمنطقی دمار از روزگار اجاره نشین ها درآورده اند.

تنه قیمت های بالا به بازار املاک در حالی صورت می گیرد که اکنون نحوه محاسبه هر کدام از قیمت ها متفاوت است. اجاره هایی که سلیقه زیادی در آنها دخالت دارد. از نوع و زیبایی بنا گرفته تا سن و امکانات و موقعیت آن. به شکلی که یک بنای مسکونی حتی در یک کوچه و محله یکسان ممکن است قیمت اجاره هایشان از زمین تا آسمان تفاوت داشته باشد. رهن و اجاره هایی که هیچکدام حق مطلب را ادا نمی کنند و در این آشفته بازار فقط به قشر متوسط جامعه آسیب می زنند.

آسیبی که در این شرایط بسیاری از مستاجران آن را تجربه کرده اند، کسانی که با پایان یافتن موعد قولنامه های کهنه شان استرسی نو را تجربه می کنند و قیمت بالای اجاره بها مثل بختک می افتد روی زندگیشان. آنها نگرانند که با پولی که دارند در فصل نو نتوانند سقفی برای بالای سرشان تهیه کنند.

مسعود یکی از کسانی است که این روزها را با پوست و گوشتش لمس کرده است، زمان هایی که به او گفته شده «با این پول هیچی گیرت نمی آید.» او حالا در یک خانه 100متری زندگی می کند و به قول خودش امکان ندارد که با مبلغ کمی اضافه تر کردن اجاره اش بتواند به اندازه خانه ای که در آن سکونت دارد، محل دیگری را برای خود اجاره کند. مسعود نگران است چرا که اگر به قول او وضع به همین شکل ادامه پیدا کند، او در جرگه حاشیه نشینان قرار می گیرد.

افزایش 45درصدی اجاره ها با افزایش 20درصدی حقوق ماهیانه اکنون معادله مجهولی است که سواد خواندن دخل را با خرج ندارد و همین مساله ای بزرگ بر سرراه مستاجرانی است که این روزها با وجود کرونا و استرس های ناشی از آن مجبورند غم سقف بالای سرشان را هم بخورند. البته نحوه محاسبه میزان رهن کامل یک خانه به سن بنا، موقعیت و امکانات آن بستگی دارد، زیرا قیمت خانه تابع این متغیرها است و میزان رهن هم از روی قیمت کل محاسبه میشود و هر چه سن بنا بیشتر وبه نوعی قدیمی تر باشد، مبلغ رهن کامل خانه کمتر میشود. به این صورت که میزان رهن کامل خانه قدیمیساز (بالای ده سال ساخت) معادل یک ششم قیمت کل خانه است. حالا یک خانه کوچک در یک محله متوسط شهر اصفهان بین 100تا 150میلیون رهن می خواهد و ماهی حدود یک میلیون اجاره .

یک آپارتمان 110متری اما در خیابان شیخ صدوق که از خیابان های بالای شهر محسوب می شود، تقریبا بین 100تا 110میلیون تومان ودیعه لازم دارد و ماهیانه بسته به نوع بازسازی شده یا سن دار بودن آن بین 1تا 1و نیم میلیون اجاره لازم دارد.

درعین حال اگر بخواهیم کمی پا را فراتر بگذاریم و آپارتمان معمولی 160متری در خیابان مرداویج را در نظر بگیریم، باید در جیبمان 600میلیون برای رهن داشته باشیم و ماهی 2میلیون اجاره که بتوانید در این منطقه از اصفهان سکونت کنید. البته اگر کمی به سمت شمال اصفهان حرکت کنید می توانید یک آپارتمان 115متری را در خیابان فلاطوری 150میلیون رهن کنید و ماهی یک میلیون هم اجاره بپردازید. این قیمت ها برای یک آپارتمان 80متری در خیابان میر البته کمی بالاتر است و 400میلیون هزینه رهن دربردارد و ماهیانه 5میلیون اجاره می خواهد. در مرکز شهر هم قیمت ها بد نیستند، شما می توانید با 170میلیون و ماهی یک میلیون تومان اجاره یک خانه 90متری به مدت یکسال داشته باشید.

البته اگر جیبتان به این مبالغ در مناطق بالا، متوسط و مرکزشهر نمی رسد، باید کمی به سمت پایین شهر حرکت کنید، جایی که مبالغ رهن و اجاره با تفاوت های فاحشی به دلیل مناطق کم برخوردارتر روی شیب سقوط قیمت می افتد، به طوری که در خیابان مدرس می توانید با 50میلیون رهن و ماهیانه 300تومان اجاره یک خانه معمولی 100متری اجاره کنید.
اما این قیمت ها تنها برای یک دوره زمانی است و با هر تنشی گویا بازار رهن و اجاره هم دچار تزلزل شده و با قیمت های متفاوت معامله می شود.

خیلی از کسانی که اکنون در گرداب قیمت ها افتاده اند، امیدوار بوده اند که با تغییر سیاست ها در زمینه بازار مسکن، این معضلات به خصوص برای قشر ضعیف پایان یابد، اما با ورود میهمان ناخوانده ای به نام کرونا این مشکلات حل که نشد، بلکه پررنگتر از قبل هم شده است.

مشکل اصلی اینجاست که دست موجر برای افزایش قیمت اجاره باز است و نظارتی هم بر آن نیست. نظارتی که شاید اگر بود می توانست نظام برده داری مدرن را کاهش دهد. مالکان اعلام می کنند که صاحب خانه هستند و می توانند بر ملکشان هر قدر که می توانند قیمت بگذارند و در کنار آن قانونی هم وجود ندارد که مانعی برای این کار باشد. بماند که در قرارداد اجاره مسکن طبق ماده ۱۰قانون مدنی، تابع آزادی اراده طرفین است و میتوان گفت افزایش قیمت اجاره مسکن فقط بر اساس توافق انجام میشود. به نظر میرسد در شرایط کنونی بازار راکد و ناتوانی مستاجرها از پرداخت اجاره بهای بیشتر، دو عامل اصلی در رسیدن به نقطه توافق میان مستاجر و موجری است که بر اساس تورم قیمت اجاره بها را بالا و پایین می برد. تورمی که باعث شده اکنون مالکان با لطافت برخورد نکرده و سال 99شاهد افزایش 50درصدی اجاره ها باشد. در این میان حتی تسهیلات اندکی هم که قرار است برای مستاجران مصوب شود نمی تواند درد آنها را درمان کند. در این شرایط مستاجران هم دو راه بیشتر ندارند، آنها یا می توانند از موجرشان تبعیت کرده و به افزایش 50درصدی اجاره ها تن بدهند و یا به دنبال سقف دیگری برای سکونت باشند

خانه ها شدند امپراطوران سرمایه و مالکان بر تخت این سرمایه نشستند . بعد از بازار نابسامان طلا و دلار که هر بار سازی برای خود می زند، به گفته مالکان تنها سرمایه موثری که در شرایط کرونا و مشکلات تورم و غیره می تواند بخشی از هزینه هایشان را جبران کند کرایه خانه است.

حالا برای یک خانه نقلی در پایین شهر هم موجران باید قید سفره هایشان را بزنند، به این خاطر که مالکان هر هفته قیمت ها را تغییر می دهند. تورم، بالا رفتن نرخ دلار و طلا، بالا رفتن قیمت مصالح و زمین و به خصوص تکان خوردن بازار مسکن باعث شده که این روزها مالکان، خانه هایشان را به چشم خریدارتری نگاه کنند و همسو با این جریانات قیمت ها را بالا ببرند.

علی یکی از همان افراد است. به قول خودش چند سالی هست که صاحبخانه شده و به واسطه تورم موجود، به خودش حق داده که کرایه خانه اش را بالا ببرد: « من تنها یک خانه دو طبقه دارم که با هزار قرض و قوله توانستم سرپایش کنم، برای کاهش هزینه هایش در دورانی که تورم دست بردار نیست مجبورم قیمت اجاره ام را بالا ببرم.»
به نظر او همانطور که قیمت مرغ و گوشت و تخم مرغ بالا رفته قیمت خانه ها هم رو به صعود بوده و او کار خلافی انجام نمی دهد.

ساز مالکان ، رقص مستاجران

حالا مالکان، سوار بر اسب سرمایه شان شده اند و با سرعت سرسام آوری می تازند. با سرعتی که حتی بازار بورس و سودهای بانکی هم به آن نمی رسد و دود این بی برنامه گی ها و عدم نظارت ها به چشم مستاجرانی می رود که مجبورند با ساز مالکان، برقصند.

به گفته مستاجران هیچ قانونی برای قیمت گذاری مسکن نیست و همین عامل باعث شده که مالکان هر قیمتی که بخواهند بر روی خانه شان بگذارند. تابنده از دیگر مالکانی است که در مرکز شهر، خانه ای 200متری دارد و آن را به تازگی بازسازی کرده است. او انتظار دارد با وجود هزینه ای که به واسطه بازسازی از جیبش رفته قیمت ملکش چند برابر شده باشد .

پایین یا بالای شهر فرقی نمی کند، قیمت ها که بالا برود، مالکان با قانون ها و ضوابط خودشان عمل می کنند. در این میان دلالان هم با آنها همدست می شوند. بالا رفتن این مبالغ باعث می شود که گاهی ملکی که چندان نمی ارزد با قیمت های نجومی برآورد شود. بماند که این دلال بازی ها در سایت های مجازی، مثل دیوار بیشتر خود را نشان می دهند.
مالکان وقتی دستشان به جایی بند نباشد تنها راهشان این است که در این فضاها تا آنجا که می توانند قیمت ها را بالا ببرند. معاملاتی که گاهی واقعی نیست و ضرری دو چندان را برای خریدار یا مستاجران به ارمغان می آورد.

کرونا گرانی را کوک کرد

مرتضوی از دیگر مالکانی است که کرونا را بهانه کرده است تا به خانه اش به عنوان سرمایه نگاه کند و از این طریق تمامی ضررهای این ویروس را جبران کند«:کرونا که آمد چند وقت
بیکار بودیم و به هر حال بیکاری مشکلات خاص خودش را دارد و با توجه به اینکه همه چیز گران شده، باید به ما هم حق بدهید که موازی با گرانی و تورم حرکت کنیم.»
به گفته کارشناسان، نگاه سرمایه ای مالکان تنها از یک موضوع نشات می گیرد، ناامنی بازارهای سرمایهگذاری در دسترس مثل ارز و طلا و تلاطم های قیمتی در سرمایه گذاری ها
باعث می شود که مسکن قوی ترین نوع سرمایه گذاری و امن ترین آنها باشد.

در این میان بازی نوسان گیری در بازار مسکن هم موضوع دیگری است که گروهی از فروشنده ها و مالکان را تحت تاثیر قرار داده است. آنها تحت تاثیر توهم افزایش قیمت هر روز قیمت های ملکشان را به روز رسانی می کنند و این موضوع تنش در بازار مسکن را عمیق تر می کند.

در این میان برخی از مالکان که نتوانسته اند طی چند ماه ملکشان را اجاره بدهند یا بفروشند هر هفته به قیمت ها اضافه می کنند و سعی می کنند که آنها را به روزرسانی کنند؛ همین
مساله تصور کاذبی را در ذهن دیگر مالکان ایجاد می کند که معاملات باید با قیمت های نجومی باشد.

رقابت منفی مالکان

مستندات دیگری هم هست که رقابت منفی مالکان در سایت های اینترنتی را عامل اصلی التهابات بازار مسکن نشان می دهد، مانور و درج قیمت به شکل بی حساب و کتاب در
سایتهای اینترنتی و یا رقابت های نامناسبی که باعث می شود هر کسی برای خود قیمتی متفاوت اعلام کند. به طور مثال یک نفر خانه خود را متری 25میلیون تومان آگهی میکند،
همسایه او که تا قبل از آن با قیمت متری 15میلیون تومان قصد فروش داشت نرخ جدید را 20میلیون تومان ثبت میکند. نفر دیگری در کوچه پایینی ولو این که قصد فروش خانه خود
را هم نداشته باشد یک آگهی به مبلغ 28میلیون تومان در هر متر مربع به ثبت می رساند. این وضعیت هرج و مرج ادامه می یابد و قیمت ها به طور اسمی افزایش پیدا میکند. قیمت های ممنوعه ای که باعث رکود و نابسامانی در بازار فروش، رهن و اجاره مسکن می شود.